Ik kiék neet vuuël tillevisie, maar de letste waeke bin ik erg geboeid door Genius, ein serie euver ’t laeve van Albert Einstein. Eine groeëte mins en weitenschapper wao ik bewòndering veur heb. Hae pas keurig in mién rièke weitenschappers -Galileo, Copernicus, Kepler, Newton, Hawking- die mich hebbe laote zeen wie klein de mins eigelik is.

Det haet mich altiéd al geboeid. Als kleine hens wis ik op de lieëgere schoél al de planete in volgorde vanaaf de zon oét de bloeëte kieëbus op te neume. Det ware d’r toen nog nege; Pluto duit tiggeswaordig gedegradeerd tot dwergplaneet neet miér mei. En auk kòs ik de sterrebeelde aan de hemel aanwiéze en de belangriékste sterre dao in beej naam neume.

Wis geej det alle sterre die weej kinne zeen aan eine heldere hemel maar 10% is van alle sterre in òzze melkwaeg? Òzze melkwaeg telt zò’n 50 miljard(!) sterre, en dao is òzze zon slechs ein klein exemplaar van. En wie klein? Ik neem òg mei in ein gedachte-experiment.

Stel weej legge ein strandbal (geel) van eine maeter doorsneej op de mert veur ’t stadhoés en stelle òs veur det det de zon is. Pak dan eine köls (blauw) van òngevieër eine centimaeter. Zoeë klein is de wereldbol ten opzichte van de zon. Dae köls legge we dan beej de Loco op ’t terras en rolle dae in ein jaor tiéd met geliékbliévende aafstand tot de zon um de zon; dan rols’se dae köls onder andere door de Maaspaort, euver ’t hukske Vleisstraot-Klaosstraot en door de bieb. Want det is de aafstand van de aarde tot de zon op schaol. Volg geej mich nòg? Want we gaon nog vaerder!

We pakke eine tennisbal, en det is dan Jupiter, de groeëtste planeet van òs zònnestelsel. Dae legge we op ’t stationsplein en rolle dae in 12 jaor (ein jaor op Jupiter deurt nòw einmaol 12 jaor) via ’t Julianapark, Berendonck, Valuascollege, Wilhelminapark, euver de Maas, langs òs Fort, via de brök waer truuk, door ’t niéje stadskantoér waer naor ’t stationsplein. Det is dan de baan van Jupiter op schaol.

Kint geej òg veurstelle det d’r sterre zién die als’se ze, op schaol, zoéls neerlegge op de mert veur ’t stadhoés, op de plaats van de zon, det dan de baan van Jupiter d’r in verzuup? Watbleef? Zoeë groeët? Jao, zoeë groeët!

En zoeë klein is òzze zon. Ein sterke van niks tösse die 50 miljard sterre die d’r in òzze melkwaeg zién. En dan te bedinke det d’r in ’t heelal zo’n 100 miljard sterrestelsels zién net als òzze melkwaeg, met elk auk waer mekkelik zo’n 50 miljard sterre. Wat stelle weej als mins dan nog veur? Wie klein zién weej eigelik?

Klein. Hiél klein. Maetbaar klein, want det hebbe die geliérde minse veur òs oétgeraekend.

’s Aoves kiék ik met mién döchterkes wal ens naor de sterre, als weej beejveurbeeld nao eine verjäördaag örges truuk naor hoés laupe. Ik wiés dan de gordel van Orion aan, de groeëte beer en de poolster, en ein ster die gèn ster is maar ’t Andromedastelsel, een sterrestelsel net als det van òs.

Daornao bring ik mién jòngste döchterke Vera naor bed en veul ik ein klein händje in miéne nek kriebele. Det huuërt beej ’t bedritueel. Eine knoevel van zo’n klein minske. Efkes neuze; mién kuit taege zién klein neuske. En dan ein klein fién stumke wat dich welteruste zaet. Dan mak de weitenschap van Einstein en die andere geliérde neet miér oét. Dan kin d’r neet weitenschappelik beweeze waere wie ik mich veul: neet klein, maar groeët en gruuëts.

Weitenschappers kinne hiél good aantuuëne wie klein weej zién…maar nemus kin maete wie groeët leefde is…

Dit wil ik delen!

AUTEUR

Eric Sweijen (1972) is fotograaf en bedrijfsleider bij Hofleverancier Foto Kino Linders, waar hij ook les geeft in fotografie. In zijn vrije tijd speelt hij dialecttoneel bij Silhouet en zet zich daar behalve als acteur ook in als decorontwerper, vormgever en bestuurslid.

Reageren

Yep, ook Krag.nu maakt gebruik van cookies! UITLEG

Alle websites maken gebruik van cookies, Krag.nu dus ook! Het zijn kleine bestandjes die op je computer geplaatst worden en ervoor zorgen dat de website goed werkt. Bovendien helpen ze om Krag.nu te kunnen verbeteren.

Er worden geen privégegevens verzameld!

Deze cookiemelding is verplicht omdat er op Krag.nu filmpjes te zien zijn die op YouTube staan. Daardoor ontvang je mogelijk ook cookies van die website. Wil je dit niet? Pas dan daar je instellingen aan.

Sluiten