Vorige keer heb ik proberen uit te leggen hoe je de twaalf tonen in een octaaf optimaal kunt verdelen. Een cruciale rol hierin speelt de twaalfdemachtswortel van 2:

Want als ik dat getal twaalf keer met zichzelf vermenigvuldig, dan kom ik precies uit op 2, het octaaf. De verhouding 2 staat tot 3 van een kwint is niet precies 1,5 maar 1,49831. De verhouding 3 staat tot 4 van een terts is niet precies 1,25 maar 1,25992. Lees mijn vorige blog nog maar eens door.

Om een lange blog kort te maken, de consequentie van deze wiskundig perfecte verdeling is dat we altijd alles vals spelen! Of iets chiquer: dissonant.

Het is niet helemaal waar, want het octaaf is altijd precies goed, in de verhouding 1 staat tot 2. Dat wordt een volkomen consonant genoemd. Alle andere akkoorden zijn dan ook niet consonant, en dus vals, waarbij we onderscheid maken tussen onvolkomen consonant en dissonant.

Even voor de puriteinen onder ons: alle grote en kleine tertsen en sexten zijn onvolkomen consonant ofwel een beetje vals, en alle andere zijn dissonant ofwel gewoon goed vals. Als die twee niet consonante tonen gespeeld worden hoor je ze onderling zweven met een soms hinderlijke trilling. Dan is het pas echt vals!

Pianostemmers, bijvoorbeeld, moeten die ongewenste zwevingen dus een beetje evenredig zien te verdelen over de 220 snaren van het instrument. Alles is hoe dan ook een klein beetje vals. Maar ondertussen zijn onze oren hieraan gewend geraakt en horen we dat niet meer. De stemmer controleert voor zichzelf vaak nog even het resultaat door een paar akkoorden en intervallen te spelen op de piano. Dat moet dan logischerwijs goed klinken. Bovendien moeten de tertsen ‘rollen’ en een ruimtelijk en welluidend karakter krijgen. Dat vinden we fijn om te horen.

Uit dit alles kun je ook weer niet concluderen dat joekskapellen nauwkeurig volgens het wiskundige systeem spelen. Zij spelen weer op een andere manier vals, hetgeen vaak komt omdat het nou eenmaal moeilijk is om eerst in de winderige buitenlucht rond het vriespunt, daarna binnen bij twintig graden en vervolgens weer uit de wind in de zon, steeds precies dezelfde tonen te spelen.

Dus als we de komende dagen over de Parade of de Klaasstraat van de ene joekskapel naar de andere dansen, weet je nu waarom je vanzelf gaat sjoenkelen, alles om je heen zweeft en ‘rolt’ en je vanzelf welluidend mee gaat zingen!

Dit wil ik delen!

AUTEUR

Rom van Strijp (1959) is werkzaam als international learning consultant bij Océ. Hij studeerde Electrotechniek aan de TU Delft. Woont sinds 1984 in Venlo. Hij is al 25 jaar vrijwilliger bij het Zomerparkfeest, waarvan negen jaar als voorzitter. In zijn vrije tijd is hij cultureel betrokken in de stad Venlo, speelt hij zaalvoetbal en saxofoon in een bandje.

Reageren

Yep, ook Krag.nu maakt gebruik van cookies! UITLEG

Alle websites maken gebruik van cookies, Krag.nu dus ook! Het zijn kleine bestandjes die op je computer geplaatst worden en ervoor zorgen dat de website goed werkt. Bovendien helpen ze om Krag.nu te kunnen verbeteren.

Er worden geen privégegevens verzameld!

Deze cookiemelding is verplicht omdat er op Krag.nu filmpjes te zien zijn die op YouTube staan. Daardoor ontvang je mogelijk ook cookies van die website. Wil je dit niet? Pas dan daar je instellingen aan.

Sluiten