Zwarte Piet: je bent óf vóór, óf tegen – zo werkt dat nu eenmaal in een gepolariseerd land waar iedereen ‘een mening’ heeft en dat ook luid en duidelijk de wereld in kwettert. ‘Zwarte Piet is racistisch’, schreeuwt de een; ‘Zwarte Piet is helemaal niet racistisch’, overschreeuwt de ander. Waar is de nuance gebleven – en bovenal, het inlevingsvermogen?

Zelf ben ik de mening toegedaan dat Zwarte Piet niet racistisch is. Maar juist door het zo te benoemen cq. framen, krijgt het een lading die het nooit had mogen krijgen – en dat geldt al helemaal nu ook extreem-rechts zich met de zaak gaat bemoeien.

Het is tot op zekere hoogte vergelijkbaar met de paradoxale seksuele moraal in veel strenggelovige landen: door er zo krampachtig niét (nee, écht niet) mee bezig te zijn en het te ontkennen, is juist het hele leven ermee doordrenkt. Jullie kennen ‘m vast: ‘denk niet aan een roze olifant’ – en onwillekeurig zie je een roze olifant voor je. Conclusie: de ‘Zwarte Pietendiscussie’ op zich heeft eigenlijk al te veel kapotgemaakt.

Het paradigma is verschoven, en het lijkt (helaas) onmogelijk om die nog in de oude staat terug te brengen. Dat terwijl ik Zwarte Piet vóór de hele discussie nooit ook maar één moment als racistisch heb ervaren. Ik groeide op in een multiculturele samenleving met invloeden vanuit alle uithoeken van de wereld. Mijn beste vrienden hebben roots in het Midden-Oosten, Zuidoost-Azië en Centraal-Afrika, ik heb een stiefbroertje uit Noord-Amerika, en ik speel in een voetbalelftal dat bestaat uit onder meer een Angolees, een Bosniër en een Marokkaan. Stuk voor stuk waardevolle connecties die mijn leven in positieve zin veranderd hebben.

Ik ben dan ook van mening dat de ‘traditionele’ Zwarte Piet deze melting pot en het proces van wederzijdse acceptatie nooit in de weg heeft gestaan. Sterker nog: je zou het kunnen omdraaien en betogen dat het een steentje heeft bijgedragen aan de hedendaagse multiculti. Want werden Sinterklaas – én ‘vreemdeling’ Zwarte Piet! – niet generaties lang door jong en oud vol verwachting en met open armen ontvangen aan de Venlose Maaskade, en in alle andere Nederlandse steden en dorpen? Het kinderfeest is in mijn ogen dan ook niet racistisch, maar wordt dat wel gemaakt – en ironisch genoeg ook nog door diegenen die er zo fel op tegen zijn.

Na jarenlange onschuld is het kinderfeest ineens ‘racistisch’ en ‘niet meer van deze tijd’. Althans, volgens een minderheid die (ongetwijfeld oprecht) beweert er diep door gekwetst te zijn. Voorstanders kunnen zich daar niets bij voorstellen, en ook tegenstanders ontbreekt het aan enig inlevingsvermogen – én de nodige fantasie. Deel van het probleem is namelijk dat tegenwoordig alles veel te letterlijk wordt genomen. Want, kom op zeg, is het doel van een folklore niet vooral het ontsnappen aan de realiteit, het tussen de regels door lezen?

Het Sinterklaasfeest is net als Carnaval, liefde voor je favoriete voetbalclub en andere ‘volkse’ aangelegenheden: alleen door het te beleven kun je het snappen (en nee, ook ik snap niet alles, maar ik probeer het op zijn minst wel te respecteren). Iemand die er geen deel van uitmaakt, bekijkt het geheel van een afstandje en ziet daardoor dingen die het feestgedruis, het individu in de massa, zelf niet ziet. Als ervaarder en observator met elkaar in contact treden, onstaat er ruis doordat ieder in wezen een andere taal spreekt.

Wanneer het een principekwestie wordt, staat bovendien het ego in de weg. En dat is wat nu gebeurt: voor- en tegenstanders komen lijnrecht tegenover elkaar te staan en proberen elkaar koste wat kost te overtuigen; óók als dat betekent dat de wereld (in dit geval vrij letterlijk) zwart-wit benaderd wordt en men elkaar het licht in de ogen niet gunt.

Hoe dan ook: feit is wat mij betreft dat Zwarte Piet nooit racistisch is bedoeld. Feit is óók dat er desondanks wel mensen zijn die het als racistisch en kwetsend ervaren. De vraag is niet wie er in dezen ‘gelijk’ hebben, maar hoe we hier als pluralistische maatschappij een oplossing voor kunnen vinden.

Een eerste stap daarin is op zijn minst het erkennen van elkaars standpunt en gevoelens. Pas dan kunnen we de goedlachse kindervriend ontdoen van zijn negatieve connotatie, en inzetten waarvoor hij werkelijk bedoeld is: namelijk het blij maken van ieder kind, zonder onderscheid in ras, sekse, sociale status of wat dan ook. Dit wordt in eerste instantie bereikt door een change of mind, en heeft dan pas te maken met de fysieke kleur groen, geel, rood of zwart.

Dit wil ik delen!

AUTEUR

Sven Poels (1988) is journalist en tekstschrijver. Hij studeerde af in de Cultuur- en Wetenschapsstudies aan de Universiteit Maastricht en werkt als freelance verslaggever voor Dagblad De Limburger. Daarnaast publiceert hij geregeld voor Peel en Maas & Asbestslachtoffers Vereniging Nederland. Zijn specialisaties zijn sport, cultuur, politiek en maatschappelijke thema's.

Reageren

Yep, ook Krag.nu maakt gebruik van cookies! UITLEG

Alle websites maken gebruik van cookies, Krag.nu dus ook! Het zijn kleine bestandjes die op je computer geplaatst worden en ervoor zorgen dat de website goed werkt. Bovendien helpen ze om Krag.nu te kunnen verbeteren.

Er worden geen privégegevens verzameld!

Deze cookiemelding is verplicht omdat er op Krag.nu filmpjes te zien zijn die op YouTube staan. Daardoor ontvang je mogelijk ook cookies van die website. Wil je dit niet? Pas dan daar je instellingen aan.

Sluiten