Oorlogen zijn vandaag de dag dichterbij dan ooit. Middels hypermoderne (sociale) media weten we vaak van minuut tot minuut wat er speelt in conflictgebieden. Hoe anders was dat honderd jaar geleden. Tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) waren onthoofdingen en andere gruwelijke praktijken niet te zien op Facebook of websites, maar in de krant. En dan vaak niet eens met foto’s, maar met tekeningen. Tekeningen van de hand van, onder andere, Limburger Louis Raemaekers (1869 – 1956).

Louis Raemaekers 1

Het gekkenhuis (1915). Een satirieke kaart van Europa, waarop onder meer te zien is hoe het kleine, schijnheilige ‘Nederland’ met een pistool in de hand ogenschijnlijk relaxed een sigaar aan het paffen is.

Een selectie van het veelzijdige werk van Raemaekers was in 2015 te zien in het Limburgs Museum, en zal vanaf 3 december 2016 opnieuw tentoongesteld worden in het Stedelijk Museum in Aarschot (België). De expositie genaamd ‘Ten strijde met potlood en pen: Louis Raemaekers herontdekt’ laat bezoekers stilstaan bij de in de loop der tijd in de vergetelheid geraakte (politiek) tekenaar. Dat terwijl Raemaekers in zijn tijd een wereldspeler van formaat was. Terwijl het gros van zijn landgenoten zich verstopte achter de Nederlandse neutraliteit, schudde de eigenzinnige Roermondenaar de mondiale gemeenschap wakker met zijn vlijmscherpe, politiek geëngageerde (spot)prenten. Terugkerend thema was daarbij het anti-Pruisisch militarisme en de gewelddadigheid en zinloosheid van de oorlog, waarvoor met name de gewone mensen een onevenredig hoge prijs betaalden.

Louis Raemaekers 2

Veel van Raemaekers’ werk is schetsmatig, zonder dat het daarbij de essentie verliest.

De nietsverhullende tekeningen verschenen in duizenden kranten, tijdschriften en publicaties. Alleen al tijdens W.O. I werden er rond de 1200 politieke prenten gepubliceerd in met name De Telegraaf, de Daily Mail, Le Journal en de New York American. Ook werd zijn werk – en dus zijn denkbeelden – middels tentoonstellingen, boeken, prentbriefkaarten, affiches, sigarettenkaartjes en pamfletten verspreid. De ‘verzetsheld’ werd daarmee een alom geroemd en geprezen opinieleider – tijdens, maar ook na de oorlog.

Overal, behalve in zijn vaderland en in Duitsland. In de herfst van 1914, als W.O. I net is begonnen, wordt een drukplaat van een tekening van Raemaekers door de Nederlandse overheid in beslag genomen. Een jaar later verspreidt zich het gerucht dat de Duitsers een prijs van 12.000 Mark op het hoofd van de ‘staatsvijand’ hebben gezet. Het deert Raemaekers – en De Telegraaf, diens toenmalige vaste werkgever – niet: het publiceren gaat onverminderd door, met alle risico’s van dien.

Louis Raemaekers 3

To your health, civilization (1916).

Louis Raemaekers 4

Victory. “Why couldn’t she submit? She would have been well paid.” Hierop is te zien hoe België – gepersonifieerd als een heldhaftige, maar weerloze jonge vrouw – door de Duitse agressor is vermoord.

Zijn recalcitrante houding levert hem uiteindelijk een internationale heldenstatus op. Na de oorlog krijgt Raemaekers allerlei hoge onderscheidingen, zoals de Franse Légion d’Honneur (‘Erelegioen’, red.). VS-president Theodore Roosevelt (1858 – 1919) bedankte hem persoonlijk voor zijn bijdrage aan ‘de zaak van de beschaving’, en ook de gerenommeerde Britse krant The Times had niets dan lof voor “de enige man die zonder titel of status het lot van de volkeren heeft bepaald.’’

Louis Raemaekers ging als artistieke eenling de morele strijd aan met een politieke grootmacht. Een uniek stukje Limburgse wereldgeschiedenis om nooit meer te vergeten.

Louis Raemaekers 5

Raemaekers-biografe Ariane de Ranitz over Raemaekers’ unieke werkwijze: “Zijn prenten waren toegankelijker en aangrijpender dan die van zijn collega’s. Ze hebben een eenvoudige, universeel herkenbare symboliek en spreken meteen de emoties van de lezer aan.”

Dit wil ik delen!

AUTEUR

Sven Poels (1988) is journalist en tekstschrijver. Hij studeerde af in de Cultuur- en Wetenschapsstudies aan de Universiteit Maastricht en werkt als freelance verslaggever voor Dagblad De Limburger. Daarnaast publiceert hij geregeld voor magazine Alles Palletie en de weekkranten Peel en Maas & 1Lokaal. Zijn specialisaties zijn sport, cultuur, politiek en maatschappelijke thema's.

Reageren

Yep, ook Krag.nu maakt gebruik van cookies! UITLEG

Alle websites maken gebruik van cookies, Krag.nu dus ook! Het zijn kleine bestandjes die op je computer geplaatst worden en ervoor zorgen dat de website goed werkt. Bovendien helpen ze om Krag.nu te kunnen verbeteren.

Er worden geen privégegevens verzameld!

Deze cookiemelding is verplicht omdat er op Krag.nu filmpjes te zien zijn die op YouTube staan. Daardoor ontvang je mogelijk ook cookies van die website. Wil je dit niet? Pas dan daar je instellingen aan.

Sluiten