De serie Genius is waer bezig op National Geographic! En det zeen ik gaer. De veurige serie ging euver eine geniale weitenschapper: Albert Einstein. En dit kiér geit ’t euver eine geniale kunstenaer: Pablo Picasso. Nòw ja… geniaal… dao kins’se euver twiste.

In de weitenschap leet genialiteit wat mekkelikker als in kuns. De meiste weitenschappelikke dinger die door geniale minse beweeze zién, zién namelik gewoeën zoeë. Vasgelag, feitelik, gèn discussie meugelik. Water is naat, behalve ònder 0 en baove 100 grade Celcius (beej normale luchdrök), de gravitatieconstante op òzze aardkloeët is 9.8 m/s² en E=mc². Döks is d’r gèn speld tösse te kriége beej de stellinge Newton, Einstein & Co.

Maar wie zit det beej kuns? Wannieër zién eine schilder en zién schilderiéje geniaal? En det vraog ik neet allein veur Pablo, maar auk veur Vincent, Rembrandt & Co.

Kuns is als wién

Kuns is veur mich net als wién. Dae lös ik of dae lös ik neet. En dan mak ‘t mich neet oét of det ‘t ein fles van de Kaufland is of ein van de deurste die’se kins kriége. De oétleg euver bouquet, smaaksensaties en hinten van bloesems gaon aan mich veurbeej. Als de wién mich smak geit de fles laeg, en als’se mich neet smak geite door de paolingstein. ‘t Is veur mich wal geniaal veur de portemeniks det ik de wién van de Kaufland gaer lös. Zoeë is ‘t dus veur mich auk met kuns. Werke van Picasso (& Co) kins’se moeëj vinde… of geniaal… of neet.

Kuns is emotie

‘t Smak dich of ‘t smak dich neet. De vinds ‘t moeëj of de vinds ‘t neet moeëj. ‘t Raak dich of ‘t raak dich neet. Smake, geure… nae alle zintuige werke op dién emotie. De kins kiépevel kriége van ein moeëj muziékstök waovan andere de haor rechop in de nek gaon staon. En wae haet d’r neet wal ens ein träönke gelaote beej ein moeëje film wao andere niks aan vonde. Persuuënlikke smake die aan allein maar wién veurbeej gaon. Kuns is dus miér als wién; kuns is emotie.

Kuns is neet ech

Wat schilders döks doon is iets make, nae, iets naomake wat d’r al is, maar dan zoeë als zeej ‘t zeen. Ze make ein landschap (wat d’r in werkelikheid al is), ein portret (van emus dae d’r al is) of ein stillaeve (van wat d’r op taofel leet). En det schildere ze dan zoeë als zeej ‘t zeen: realistisch, abstrak, kubistisch, pointilistisch, onbegriépelistisch. Ze make dus van iets wat d’r al is (ech) ein persuuënlikke weergave en det is dus kuns (neet ech). Daomei haope ze op eur wiés ein emotie op te wekke en dan kin d’r veur iets wat neet ech is vuuël geld gevraog waere. Maar is ‘t dao mei dan geniaal?

Kuns is visie

Det geniale kump pas als andere zich d’r mei gaon bemeuje. Minse van aanzeen die ‘t schilderwerk van emus geniaal vinde (umdet ze dao door geraak waere), zörge d’r veur det ‘t werk van dae schilder miér waerd wuuërt als det van eine andere. Andere leefhebbers laupe die minse met visie namelik nao. “Det zién kinners en die zulle dus wal geliék hebbe”. Ik kin mich aevel nog verschillende kunsexperimente veur de geis haole waobeej ein schilderiéj (gemak door eine aezel met ein kwas aan de stert gebònde) aan verschillende kunsgalleriéje waort aangebaoje. ‘t Werk waort d’n hemel ingepreeze… det meus wal van eine geniale kunstenaer zién. Maar wie d’n aap oét de mouw kwaam veulde de “kinners” zich wie eine aezel. Eur visie kwaam bedraoge oét, of waas d’n aezel gewoeën geniaal?

Kuns mòt zich bewiéze

Stel dich veur det ‘t andersum waas. De kumps met eine echte Picasso beej ein galleriéj naor binne laupe en dao beginne ze dich oét te lache veur det stökske amateuristisch gedeuns was’se eur haes meigebrach. Dan mòs’se zelf bewiéze det ‘t eine echte Picasso is! Gelökkig steit det döks gewoeën op ‘t dook zelf, al mòt dan wal waer beweeze waere det die handteikening auk ein echte is. Dus ein handteiking mak det ein kunswerk geniaal (vuuël geld waerd) is…

Ik bliéf d’r beej… ’t smak mich of ‘t smak mich neet. Aevel zoel ein echte handteikening van Picasso op ‘t werk van eine aezel pas ech geniaal zién.

Dit wil ik delen!

AUTEUR

Eric Sweijen (1972) is fotograaf en bedrijfsleider bij Hofleverancier Foto Kino Linders, waar hij ook les geeft in fotografie. In zijn vrije tijd speelt hij dialecttoneel bij Silhouet en zet zich daar behalve als acteur ook in als decorontwerper, vormgever en bestuurslid.

1 reactie

Reageren

Yep, ook Krag.nu maakt gebruik van cookies! UITLEG

Alle websites maken gebruik van cookies, Krag.nu dus ook! Het zijn kleine bestandjes die op je computer geplaatst worden en ervoor zorgen dat de website goed werkt. Bovendien helpen ze om Krag.nu te kunnen verbeteren.

Er worden geen privégegevens verzameld!

Deze cookiemelding is verplicht omdat er op Krag.nu filmpjes te zien zijn die op YouTube staan. Daardoor ontvang je mogelijk ook cookies van die website. Wil je dit niet? Pas dan daar je instellingen aan.

Sluiten