‘Mam, ik vervael mich.’
‘Gank dan boéte speule!’

Klink òg det bekind in de oére? Zoeë ging ’t vruuëger toch döks? Tenminste, beej mich thoés wal. Als kleine hens waas ik vuuël boéte. Boéte waas ’t te doon. Dao waare dién vrinde. Kòs’se same bergemuuske speule. Kint geej det? Bergemuuske? De aldere ònder òs weite det nog wal, maar veur de blaage ònder òs kin ik verklappe det bergemuuske verstöpperke speule is.
En waat deeje we nog miér? Tikkertje, stoéprändje, wiérikse, voetballe en gank zoeë maar door. En waas’se toevallig ens eine kiér allein boéte kòs’se nog altiéd in buim klumme, of op garagedaake via de de raegenpiép. Of belke trekke, det waas ouk kwant. We ware altiéd boéte te vinde um te speule, tenminste, tot det de luchtepaol aan ging… als ’t duuster waort meuste we naor binne.
Maar dan ware we döks ouk meug gespeuld. Of hadde we de kneen kepot, en de bòks d’r beej. Det goof niks. Met ein räöfke op de kneen kòs’se ’s anderdaags net zoeë good waer bergemuuske speule. Räöfke of gèn räöfke, we ware boéte. Want boéte waas ’t te doon…

‘Mam, ik vervael mich.’
‘Gank dan boéte speule!’
‘Det geit neet, ’t raegent.’

Soms kòs’se neet boéte speule. Als ’t te hard majjemp is d’r gènne hònd boéte. Maar gènne noeëd, lang laeve de gezelschapsspelkes.
Wae haet d’r neet oore achter ein dambord gezaete, naodinkend euver de volgende zet. Wae haet d’r neet in de put gezaete met Ganzenbord. Wae haet d’r neet zién kapitaal geteld met Monopoly. En wae haet d’r neet alle pionne en d’n dobbelstein van gif van ’t bord aafgevaeg beej Mins-erger-dich-neet. Man, wat vònd ik det ein pòkkespel. Det deej ik dus auk leever neet.
Wat we vruuëger ouk vuuël deeje is kaarte, en dan döks Doézende. Oore zoote we dan aan taofel met veur idder pötje eine stuuver inzet. En dan maar haope des’se op taofel kòs met de schöppe dame –Zwarte Lola neumde weej die– en die waas 100 punte waerd. Met eine lach kòs ik die döks in ein setje aope op taofel legge. Honder punte verdeend! En dan kòs de res zich ergere.

‘Mam, ik vervael mich.’
‘Gank dan boéte speule!’
‘Det geit neet, ’t raegent. Kinne we ein spelke doon?’
‘Sorry jòng, gènne tiéd, ik bin aan ’t kaoke.’

En in zo’n geval (of gewoeën oét dién eige) ging’se zelf aan de slaag. Wae haet d’r neet aore met de mecanodoeës gespeuld? En de latere generatie met Lego of Playmobil. Wae haet d’r neet met poppe en knuffels thee gedrònke oét ein miniatuur theeservieske. Of’se nòw same waas of allein. Of de zòn nòw scheen of ’t raegende. Met dién eige fantasie waas d’r altiéd wat te speule.
Idder pupke van de Lego of Playmobil had ein eige karakter. Iddere knuffel of pop ein eige stum. Dich maksde veur eur eine waereld en in dién fantasie ging dién speulgood dao laeve en belaefde zeej de meis fantasische avontuure. Tot ’t tiéd waas um naor bed te gaon.
Met de pyjama aan keek’se dan nog döks efkes naor de waereld daes’se gemak hads en zag’se weltruste taege dién speulgood… in de haop det als’se sleeps zeej vaerder ginge met ’t belaeve van de meis fantatische avontuure wao’se dan ‘s anderdaags alles van te huuëre kreegs.

‘Mam, ik vervael mich.’
‘Gank dan boéte speule!’
‘Det geit neet, ’t raegent. Kinne we ein spelke doon?’
‘Sorry jòng, gènne tiéd, ik bin aan ’t kaoke.’
‘Meug ik dan niéje batteriéje in miéne Gameboy?’

Maar wat waas det ruig! Donkey Kong kwaam oét en op ’t schoelplein had emus dae al. Ein compjuterspel wat’se kòs oétklappe… en ’t had maar leefs twiéj schermkes. In zwart-wit waal te verstaon. En mòs’se nòw ens kiéke. Game compjuters hebbe miér geheuge en beeldscherme dan de Apollo dae op de maon geland is. 256 kleure springe van ’t scherm met ouk nog ens 5.1 dolby surround geluud d’r beej.
’t Iérste spel det ik ech op ein groeët scherm kòs speule waas Pong. Det kòs op d’n tillevisie dae toen nog de diékte van ein flink aquarium had. Pong. Ein veerkentig bälke kòs’se dan met twiéj plänkskes op en neer houwe, wie ein tenniswedstrijd. En um ’t moéjlikker te make kòs’se ’t plänkske ein aantal pixels kleiner make en de snelheid verhuuëge.
En nòw springe dich de pixels van ’t scherm aaf. Met draodloze zwaarde vechte we òs door alle 300 levels van Zelda, gewoeën in Full HD op de maertersgroeëte (maar platte) tillevisie. En als we dao genòg van hebbe pakke we gewoeën òzze tillefoon veur ein puutje Angry Birds of Candy Crush. Met veerkante auge en kramp in de duumkes duike we de gepixelde waereld in. Ein dink is zeker… ’t is d’r waal kleurriéker van gewaore.

‘Wat bis’se aan ’t doon jòng?
Heej hallo, ik heb ’t taege dich!
’t Is prachtig weer; zoel’se neet lekker boéte gaon speule?
Zeg, doot die döp ens oét die oére en reageer ens als ik taege dich proat!’

De kins dich tiggeswaordig nog miér verlaere in compjuterspelkes als vruuëger. De zets dich gewoeën eine VR bril op en de techniek duit de res. Eine schiénwerkelikheid.
Met zònne bril op zuus’se niks miér van de umgaeving waos’se bis. De zuus allein maar ’t spel wat’se speuls, soms zelfs in 3D. En als’se diéne kieëbus naor links en rechs dreijs bewaeg ’t beeld met dich mei. En dan heb’se d’r nog eine koptillefoon beej, dae de soundtrack en zwaardgekletter van ’t spel dich de oére in bluuës, waobeej’se niks miér van dién umgaeving huuërs. De geis gans op in ’t spel, dién eige avontuur.
’t Ontbrik d’r nog maar aan det d’r ein slengske naor dién neus löp waodaor des’se de geur van ’t spel kins ruike. Misschiens kump det nog wal. En det zal bes leuk zién beej Candy Crush; de geur van ein sòkkerspin. Maar als’se de Walking Dead aan ’t speule bis liék mich det toch wal minder. Zombi-luch. Wie det ruuk weit ik neet, maar det wil ik dink ik ouk neet weite.
En in dae Virtual Reality zien we eigelik zittend op de bank gewoeën aan ‘t boéte speule, in ein fantasie waereld wao buim praote, bieëster zich gedraage wie minse en de meis fantastische avonture belaef waere. En als veurdeil hebs’se det als’se vels, des’se gèn gaat in de bòks kriégs, of de kneen kepot haes.

’t Kin huuëgstes zoeë zién des’se zitplekke op de vot kriégs als’se te lang op de bank bliéfs hange met det virtueel boéte speule…

Dit wil ik delen!

AUTEUR

Eric Sweijen (1972) is fotograaf en bedrijfsleider bij Hofleverancier Foto Kino Linders, waar hij ook les geeft in fotografie. In zijn vrije tijd speelt hij dialecttoneel bij Silhouet en zet zich daar behalve als acteur ook in als decorontwerper, vormgever en bestuurslid.

Reageren